Οικογένεια Νταγιαντά Αλέξανδρου

Πατανία

c. 1934 – 1945

139 x 226 cm

Υφάνθηκε με πράσινο και κόκκινο, πολύ λεπτό μάλλινο νήμα, το γνωστό μίτο (μαλλι από ειδικό σημείο του ζώου - κοιλιά, που γίνεται νήμα με χειροποίητη διαδικασία πλύσης και πέρασμα από ρόκα), χρησιμοποιώντας την απαιτητική τεχνική ύφανσης "κουσκουσέ". Το υφαντό δημιουργήθηκε από την Πηνελόπη Νταγιαντά, μητέρα του Αλέξανδρου Νταγιαντά, και φέρει τα αρχικά της, Π.Ν., ενσωματωμένα στο σχέδιο.

Κατά την καταστροφή των Ανωγείων από τους Γερμανούς, η πατανία κρύφτηκε μέσα σε πηγάδι, προστατευμένη από έναν γαμπά βοσκού, και αργότερα βρέθηκε σχεδόν άθικτη - ένα σπάνιο τεκμήριο υλικής μνήμης, που διέφυγε της καταστροφής.

Τα τελειώματά της κοσμούνται από κίτρινη δαντέλα και πολύχρωμα μάλλινα κούμαρα, χαρακτηριστικά της ανωγειανής υφαντικής αισθητικής και της ιδιαίτερης φροντίδας που δινόταν στα επίσημα υφαντά.

Οικογένεια Αγάπης Σκουλά (Χουμά) 

Δωρεά στο Κέντρο‍

Πατανία

c. 1950

165 x 215 cm

Υφασμένη με το χαρακτηριστικό κόκκινο, χειροποίητο μάλλινο νήμα μίτος, χρησιμοποιώντας την τεχνική του κουσκουσέ. Χαρακτηρίζεται ως κοφτή, δηλαδή υφασμένη με εσωτερικό και εξωτερικό σχέδιο της τεχνικής, το οποίο δημιουργεί το χαρακτηριστικό μοτίβο μέσα από την ίδια τη διαδικασία της ύφανσης. Το υφαντό φέρει διπλή περιμετρική μπορντούρα με φυτικό διάκοσμο, με γεωμετρικά σχέδια στο κυρίως σώμα του χαλιού.

Οικογένεια Κρυσταλίας Ξυλούρη

Βελέτζα

c.1950

216 x 235 cm

Αποτελεί σύνθεση τριών φύλλων ενωμένων μεταξύ τους. Υφάνθηκε με μάλλινα νήματα αμέσως μετά τον πόλεμο, από τη μητέρα της, Δέσποινα, και αργότερα δόθηκε στην ίδια ως προίκα. Η ύφανση πραγματοποιήθηκε με την τεχνική της αλυσίδας, η οποία πλέκεται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ύφανσης, δημιουργώντας χαρακτηριστικά γραμμικά και γεωμετρικά μοτίβα. Οι δύο πλευρές του υφαντού φέρουν διαφορετικά σχέδια, όπως συμβαίνει συχνά στα κρητικά υφαντά, όπου η «πάνω» και η «κάτω» πλευρά έχουν διακριτή αισθητική. Μέχρι και την έκθεση, το υφαντό βρισκόταν σε καθημερινή οικιακή χρήση, διατηρώντας τον ζωντανό δεσμό ανάμεσα στην παράδοση και τη σύγχρονη ζωή.

Οικογένεια Ανδρεαδάκη Ειρήνης (Παπαδιά)

Πατανία

c. 1950 – 1960

159 x 241 cm

Έχει υφανθεί με κόκκινο, μάλλινο νήμα μίτο (μαλλί απο ειδικό σημείο του ζώου - κοιλιά, που γίνεται νήμα με χειροποίητη διαδικασία πλύσης και πέρασμα από ρόκα), μετά τον πόλεμο την δεκαετία του 1950.

Οικογένεια Aγάπης Ξημέρη  

Ψωμομανδήλα

c. 1950

66 x 140 cm

Η ψωμομαντήλα (ή αρτόπανο) αποτελεί παραδοσιακό υφαντό της ελληνικής οικιακής ζωής. Χρησιμοποιούνταν κατά τη διαδικασία του ζυμώματος για το σκέπασμα της ζύμης και την προστασία του ζυμαριού κατά το φούσκωμα, συνδυάζοντας πρακτική λειτουργία με αισθητική φροντίδα και τελετουργικό χαρακτήρα.

Υφασμένη με μάλλινα νήματα, με άσπρο φόντο και πολύχρωμα λουλούδια. Το κέντημα δημιουργήθηκε με την τεχνική της αλυσίδας, η οποία πλέκεται κατά τη διάρκεια της ύφανσης, σχηματίζοντας τα χαρακτηριστικά διακοσμητικά μοτίβα.

Οικογένεια Ηλέκτρας Πασπαράκη

Χαλί «Βυζαντινό»

c. 1970-1980

123 x 206 cm

Το χαλί κατασκευάστηκε με μάλλινα νήματα από την ίδια την Ηλέκτρα Πασπαράκη, κατά τη δεκαετία του 1970 και είναι γνωστό ως «βυζαντινό». Αποτελεί ένωση δύο φύλλων. Το σχέδιο ήταν από τα κατ’εξοχήν ευπώλητα σχέδια τα οποία εξήγαγε η Αγάπη Σμπώκου στο εξωτερικό. Ήταν ιδιαίτερα αγαπητά στο ευρύ κοινό για την πολυχρωμία και την γεωμετρική τους διακόσμηση ώστε να αποτελούν χαρακτηριστικά της εποχής. Κρατήθηκε από την Ηλέκτρα Πασπαράκη ως ενθύμιο της συνεργασίας της με την Αγάπη Σμπώκου.

Οικογένεια Κωστάντζας Σμπώκου - Κωνσταντακοπούλου

Χειράμι ή Χράμι

c. 1940

60 x 120 cm

Ελαφρύ και λεπτό στρωσίδι από μαλλί και βαμβάκι, με οριζόντιες εναλλαγές ριγών. Φέρει διαφορετικό διακοσμητικό σχέδιο στα τελειώματα, από τη μία με κοκόρια εν σειρά και από την άλλη με ανθοστήλες. Είναι κατασκευασμένο με την τεχνική της αλυσίδας. Το χράμι αποτέλεσε βασικό είδος της προίκας και της οικιακής υφαντικής ως στρωσίδι για το κρεβάτι ή για τα έπιπλα, ενώ το τελείωμά του έχει δεσιά ή μακραμέ. Αποτελεί οικογενειακό κειμήλιο από την Αγάπη Σμπώκου (Σμπωκοβασίλενα)

Οικογένεια Κωστάντζας Σμπώκου - Κωνσταντακοπούλου

Νταμάκι

c. 1950

134 x 225 cm

Πρόκειται για υφαντό με μάλλινα νήματα, με σχέδιο που δημιουργείται με την τεχνική της αλυσίδας. Το νταμάκι αποτελούσε κατ’εξοχήν διακοσμητικό υφαντό γάμου. Στρωνόταν πάνω στο άλογο που πήγαινε με τον αδερφό του γαμπρού και τους φίλους και συγγενείς του να πάρουν τα προικιά από το σπίτι της νύφης. Η οικογένεια του γαμπρού προσέφερε μια βούργια με κρασί ένα γουλίδι οφτό και καρπούζι και παραλάμβανε τα προυκιά μαζί με έναν βασιλικό στολισμένο με ένα σταυρό με τρία μήλα. Οι απάντρευτεοι νεαροί του σογιού διεκδηκούσαν τα μήλα για να καλοπαντρευτούνε. Αποτελείοικογενειακό κειμήλιο από την Αγάπη Σμπώκου (Σμπωκοβασίλενα).

Οικογένεια Εύας, Αλεξίας & Αγάπης Κεφαλογιάννη

Τριοπατήτηρη

c. 1960

164 × 223 cm

Κάλυμμα κρεβατιού υφασμένο με μάλλινα νήματα, με πολύχρωμα και ζωηρά σχέδια. Κατασκευάστηκε με την τεχνική τριοπατήτηρου. Πρόκειται για μια παραδοσιακή, ιδιαίτερα απαιτητική τεχνική υφαντικής, που αφορά τη δημιουργία περίπλοκων σχεδίων (γνωστά ως ξόμπλια) σε αργαλειό. Χαρακτηρίζεται από τη χρήση τεσσάρων μιταριών και τεσσάρων πατητήρων που δίνουν το όνομα της ύφανσης. Το υφαντό είναι κληρονομιά των τριών κοριτσιών από την προίκα της μητέρα τους Μαρίας Κεφαλογιάννη το γένος Βρέντζου (Τσουρονίκενας), η οποία μεγάλωσε στην Γέννα και κεντούσε και ύφαινε καθόλη τη διάρκεια της ζωής της.

Οικογένεια Ευαγγελίας Σπιθούρη

Βούργια

c. 1950

51 × 30 cm

Οικογένεια Ερμιόνης Καλομοίρη

Βούργια

c. 1950

51 × 30 cm

Παλαιές βούργιες, ιδιαίτερα περίτεχνες και υψηλής αξίας. Αποτελείται από μια πενταράτη, δύο μαυροτροχάτες και τέσσερα σουφρόξομπλα. Γενικά οι βούργιες είναι κατασκευαστικά δύσκολα υφαντά. Πλέκονται με μάλλινα νήματα και χρυσοκλωστή, ενω οι πιο περίτεχνες από αυτές έχουν τρείς πενταρατές ρόδες και τέσσερα σουφροξόμπλα στην μπροστινη πλευρά, ενω η πίσω πλευρά ήταν πάντοτε πιο απλή φέροντας το χαρακτηριστικό ριγωτό σε διάφορους χρωματισμούς.

Οικογένεια Αριστέας Ξυλούρη

Πατητή

c. 1950

77 x 274 cm

Κουβέρτα από φυσικό μαλλί, με την τεχνική αλυσίδας. Η πατητή, αναπόσπαστο στοιχείο της λαϊκής κληρονομιάς στις αγροτικές περιοχές, υφαίνεται συχνά στα Ανώγεια με τα δύο απόλυτα φυσικά χρώματα του άβαφου μαλλιού: το λευκό και το σκούρο καφέ/μαύρο. Η λιτή, ακατέργαστη χρωματική παλέτα αναδεικνύει τον χαρακτήρα της τεχνικής και τη στενή σχέση της με το τοπίο, τα κοπάδια και τις πρώτες ύλες του τόπου, Τα σχέδια στις άκρες, εμπνέονται από φυτικά ή γεωμετρικά μοτίβα, ενώ το κέντρο του υφαντού ενίοτε μένει λευκό.

Οικογένεια Αθηνάς Φρυσάλη

Πατητή

c. 1950

75 x 265 cm

Κουβέρτα από φυσικό μαλλί, με την τεχνική αλυσίδας. Η πατητή, αναπόσπαστο στοιχείο της λαϊκής κληρονομιάς στις αγροτικές περιοχές, υφαίνεται συχνά στα Ανώγεια με τα δύο απόλυτα φυσικά χρώματα του άβαφου μαλλιού: το λευκό και το σκούρο καφέ/μαύρο. Η λιτή, ακατέργαστη χρωματική παλέτα αναδεικνύει τον χαρακτήρα της τεχνικής και τη στενή σχέση της με το τοπίο, τα κοπάδια και τις πρώτες ύλες του τόπου, Τα σχέδια στις άκρες, εμπνέονται από φυτικά ή γεωμετρικά μοτίβα, ενώ το κέντρο του υφαντού ενίοτε μένει λευκό.

Οικογένεια Ρένας Νταγιαντά - Καλομοίρη  

Πατητή

c. 1950

152 × 262 cm

Κουβέρτα από φυσικό μαλλί, με την τεχνική αλυσίδας. Η πατητή, αναπόσπαστο στοιχείο της λαϊκής κληρονομιάς στις αγροτικές περιοχές, υφαίνεται συχνά στα Ανώγεια με τα δύο απόλυτα φυσικά χρώματα του άβαφου μαλλιού: το λευκό και το σκούρο καφέ/μαύρο. Η λιτή, ακατέργαστη χρωματική παλέτα αναδεικνύει τον χαρακτήρα της τεχνικής και τη στενή σχέση της με το τοπίο, τα κοπάδια και τις πρώτες ύλες του τόπου, Τα σχέδια στις άκρες, εμπνέονται από φυτικά ή γεωμετρικά μοτίβα, ενώ το κέντρο του υφαντού ενίοτε μένει λευκό.

Οικογένεια Κατερίνας Σαλούστρου

Χαλί «Αρχανιώτισσα»

c. 1970

172 × 280 cm

Παραδοσιακό χαλί κατασκευασμένο από μάλλινα νήματα, γνωστό ως «Αρχανιώτισσα». Πρόκειται για παλιό παραδοσιακό, γεωμετρικό σχέδιο που εδώ προσεγγίστηκε από την υφάντρα σε λευκό φόντο με πολύχρωμα τα γεωμετρικά σχέδια. Περιμετρική λευκή δαντέλα ραμμένη πάνω στο υφαντό ως τελείωμα.

Οικογένεια Ρίτας Σκουλά-Παπαδιά

Πατανία

c. 1940

Υφασμένη από μάλλινο νήμα μίτος, με την τεχνική κουσκουσέ, σε χρώματα πορτοκαλί μπλέ φέρει το χαρακτηριστικό και ιδιαίτερα σημαντικό μοτίβο του σταυρού ή κομπολογιού. Το υφαντό κατασκευάστηκε από τη γιαγιά της Ρίτας πριν τον πόλεμο και το σχέδιο συνδέεται με το μοτίβο που είναι γνωστό ως το «πλακάκι» της εκκλησίας του Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο.